RDN vs RDB: jaki rynek wybiera biznes w 2026?

Rynek Dnia Następnego (RDN) to aukcyjna platforma handlu energią elektryczną zarządzana przez Towarową Giełdę Energii, na której przedsiębiorstwa kupują i sprzedają kontrakty godzinowe na dostawę energii w następnym dniu. Rynek Dnia Bieżącego (RDB) umożliwia transakcje energią w dniu dostawy, pozwalając na korektę pozycji w czasie zbliżonym do rzeczywistego zużycia. Dane PSE za 2026 rok wskazują, że ponad 85% wolumenu transakcji przedsiębiorstw realizowanych jest na RDN, podczas gdy RDB obsługuje głównie bilansowanie krótkoterminowe i nieprzewidziane odchylenia od planu.

Dominacja RDN w wyborach biznesowych wynika z przewidywalności cenowej i planowania budżetu energetycznego – firmy znają cenę energii z 24-godzinnym wyprzedzeniem, co eliminuje ryzyko cenowe związane z wahaniami intraday. Mechanizm aukcyjny RDN ustala ceny godzinowe dla każdej z 24 godzin następnego dnia, przy czym według Towarowej Giełdy Energii średnie notowania w pierwszym kwartale 2026 oscylowały wokół 450-550 zł/MWh w godzinach szczytowych i 250-350 zł/MWh poza szczytem.

RDB pełni funkcję uzupełniającą – przedsiębiorstwa wykorzystują ten rynek do korygowania pozycji wynikających z nieplanowanych przestojów produkcyjnych, awarii lub nagłych zmian zapotrzebowania. Prezes URE zatwierdził w 2025 roku zmiany we wspólnej metodzie wyznaczania zdolności przesyłowych zgodnie z rozporządzeniem CACM, co zintegrowało polski RDN i RDB z europejskimi platformami handlowymi i poprawiło efektywność alokacji mocy na połączeniach transgranicznych.

Dla prosumentów i małych odbiorców wprowadzenie w 2025 roku notowań co 15 minut zwiększyło dynamikę cen RDN, lepiej odzwierciedlając zmiany w popycie i podaży – szczególnie w godzinach wieczornego szczytu (17:00-20:00), gdy różnica między ceną minimalną a maksymalną w ramach jednej godziny może sięgać 100-150 zł/MWh według danych TGE. Platforma RDN pozostaje jednak podstawowym narzędziem strategii zakupowej energii w polskim biznesie ze względu na stabilność kontraktową i możliwość hedgingu ryzyka cenowego.

Rynek Dnia Bieżącego (RDB) stanowi uzupełnienie RDN poprzez umożliwienie handlu ciągłego w dniu dostawy energii – od godziny 10:00 do momentu poprzedzającego godzinę dostaw. W przeciwieństwie do aukcyjnego mechanizmu RDN, na RDB transakcje realizowane są w systemie handlu ciągłego, co pozwala przedsiębiorstwom na korygowanie pozycji handlowych w czasie rzeczywistym. Produktami na RDB są kontrakty godzinowe i blokowe na energię elektryczną w dniu bieżącym, notowane według cen krańcowych wynikających z balansu aktualnego popytu i podaży.

Integracja obu rynków w ramach jednolitego łączenia według rozporządzenia CACM (Capacity Allocation and Congestion Management) zapewnia przejrzyste ramy prawne dla alokacji zdolności przesyłowych. Prezes URE zatwierdził w 2024 roku zmianę wspólnej metody wyznaczania zdolności przesyłowych dla RDN i RDB, co ma na celu efektywne zarządzanie ograniczeniami przesyłowymi i zwiększenie elastyczności systemu. Nomenklatura rynkowa rozróżnia NEMO (Nominated Electricity Market Operator) jako operatora wyznaczonego do zarządzania transakcjami na zintegrowanym rynku europejskim.

Wybór między RDN a RDB zależy od strategii zarządzania ryzykiem cenowym przedsiębiorstwa. RDN pozwala na zaplanowanie zakupów z wyprzedzeniem doby, co ułatwia prognozowanie kosztów i stabilizację budżetu energetycznego. RDB natomiast umożliwia reakcję na zmienność cen w czasie rzeczywistym – szczególnie w godzinach szczytowych, gdy popyt i podaż ulegają dynamicznym zmianom co 15 minut. Dla przedsiębiorstw o elastycznych procesach produkcyjnych lub z zainstalowanymi źródłami OZE, RDB stanowi narzędzie optymalizacji kosztów poprzez wykorzystywanie niższych cen w godzinach nadpodaży energii.

Rynek Dnia Następnego obsługuje zdecydowaną większość wolumenu transakcji energetycznych w Polsce. Według danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych, RDN odpowiada za około 85% całkowitego wolumenu handlu energią elektryczną, podczas gdy RDB stanowi jedynie ok. 15% obrotu. Przedsiębiorstwa wybierają RDN jako podstawowy instrument planowania dostaw ze względu na stabilność cen i możliwość zabezpieczenia całości zapotrzebowania z jednodniowym wyprzedzeniem.

Firmy sięgają po Rynek Dnia Bieżącego w trzech kluczowych scenariuszach. Po pierwsze, gdy wystąpią nieprzewidziane awarie linii produkcyjnych zmieniające zapotrzebowanie na energię – RDB pozwala na korektę zamówień nawet kilka godzin przed dostawą. Po drugie, producenci energii odnawialnej wykorzystują RDB do sprzedaży nadwyżek energii z fotowoltaiki lub wiatraków, gdy rzeczywista produkcja przekroczyła prognozy zgłoszone na RDN. Po trzecie, przedsiębiorstwa handlowe optymalizują marżę handlową poprzez arbitraż cenowy między rynkami – kupują na RDN, a sprzedają na RDB w godzinach szczytowego popytu.

Integracja rynków europejskich w ramach rozporządzenia CACM (Capacity Allocation and Congestion Management) zatwierdzonego przez Prezesa URE wpływa na kształt obu mechanizmów. Rozporządzenie wprowadza jednolite ramy prawne dla alokacji zdolności przesyłowych między krajami członkowskimi, co zwiększa płynność zarówno RDN, jak i RDB. Dla przedsiębiorstw działających transgranicznie oznacza to szerszy dostęp do tanich źródeł energii oraz możliwość sprzedaży nadwyżek na rynkach sąsiednich.

Od stycznia 2026 roku polska elektroenergetyka działa w systemie notowań co 15 minut, co zwiększa dynamikę cen szczególnie w godzinach szczytowych. Notowania co 15 minut już obowiązywały – teraz widać ich realne skutki, a rynek energii lepiej odzwierciedla zmiany w popycie i podaży. Ta zmiana technologiczna wpływa bezpośrednio na decyzje zakupowe biznesu, który musi uwzględnić większą zmienność cenową w strategii zaopatrzenia.

Kluczowym trendem regulacyjnym jest integracja rynków europejskich CACM. Prezes URE zatwierdził zmianę wspólnej metody wyznaczania zdolności przesyłowych, która wprowadza przepisy dotyczące docelowego jednolitego łączenia rynków dnia następnego i dnia bieżącego. Rozporządzenie CACM ma zapewnić przejrzyste ramy prawne dla efektywnego i nowoczesnego systemu alokacji zdolności przesyłowych oraz zarządzania ograniczeniami przesyłowymi.

Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym napędza zmienność cen na obu rynkach. Firmy z profilem zużycia powyżej 70 MWh rocznie i zdolnością prognozowania zapotrzebowania mogą wykorzystać RDB do optymalizacji kosztów w czasie rzeczywistym, reagując na fluktuacje podaży z farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Dla pozostałych przedsiębiorstw RDN pozostaje bezpieczniejszym wyborem – aukcy oferuje stabilność cen ustalonych dzień przed dostawą.

Dla większości odbiorców średni koszt energii pozostanie zbliżony mimo zwiększonej granulacji notowań. Decyzja o wyborze rynku zależy od trzech czynników: skali działalności (wolumen powyżej 70 MWh), zaawansowania narzędzi prognostycznych oraz tolerancji zmienności cenowej w strukturze kosztów operacyjnych przedsiębiorstwa.

Wybór między RDN a RDB zależy od profilu biznesowego. Przedsiębiorstwa z dużym, stabilnym zużyciem powyżej 70 MWh rocznie i zdolnością prognozowania zapotrzebowania na dobę naprzód wybierają RDN jako standard planowania zakupów energii. Firmy o zmiennym profilu – produkcja zależna od zleceń, usługi sezonowe – wykorzystują RDB jako narzędzie bilansujące odchylenia od planów zakupowych ustalonych na RDN.

Od stycznia 2026 roku polski rynek energii działa w systemie notowań co 15 minut. Wyższa częstotliwość odczytów zwiększa dynamikę cen szczególnie w godzinach szczytu, co wymaga od przedsiębiorstw dokładniejszego modelowania obciążeń i reagowania na krótkoterminowe zmiany popytu. Dla większości odbiorców średni koszt energii pozostaje zbliżony – nowe rozwiązania techniczne odwzorowują rzeczywiste zużycie bez rewolucyjnych zmian rachunku.

Polskie Sieci Elektroenergetyczne publikują łączne plany wymiany międzysystemowej obejmujące wolumen RDN i RDB w jednym zestawieniu. Dane te pokazują, że RDN stanowi przeważający mechanizm alokacji energii na rynku polskim – około 85% całkowitego wolumenu handlu przebiega przez ten rynek, co potwierdza jego rolę jako podstawowego narzędzia planistycznego dla biznesu.