Jakie dofinansowania dla wspólnot mieszkaniowych?

Tak – wspólnoty mieszkaniowe mogą korzystać z kilku programów dofinansowania, a budżet na 2026 rok jest rekordowy. Rząd przeznaczył łącznie 6,7 mld zł na inwestycje mieszkaniowe w 2026 roku (według gov.pl), z czego 4,02 mld zł trafi za pośrednictwem Funduszu Dopłat w BGK na wsparcie budownictwa komunalnego i socjalnego. Dla wspólnot najistotniejszy jest program TERMO, na który w 2026 roku przeznaczono 331 mln zł z budżetu państwa – obejmuje on termomodernizację, remonty oraz instalacje odnawialnych źródeł energii w budynkach wielorodzinnych.

Program TERMO to podstawowe narzędzie dla wspólnot planujących modernizację budynku. Uprawnione podmioty to wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe, gminy oraz społeczne inicjatywy mieszkaniowe (według Ministerstwa Rozwoju i Technologii). Dofinansowanie pokrywa koszty docieplenia, wymiany instalacji grzewczej i montażu OZE. Drugi program – Ciepłe Mieszkanie z budżetem 1,75 mld zł – dotyczy właścicieli mieszkań w budynkach wielorodzinnych oraz małych wspólnot od 3 do 7 lokali, oferując dotacje do 41 tys. zł na wymianę starych źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej (według czystepowietrze.gov.pl).

Trzeci kierunek wsparcia to Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW 2021-2027), które finansują mieszkalnictwo społeczne – budowę mieszkań na wynajem o przystępnym czynszu przez TBS, SIM i spółdzielnie. Wspólnoty z makroregionu wschodniego powinny sprawdzić dostępność naborów w swoim województwie. Procedura aplikowania w każdym programie wymaga uchwały wspólnoty, audytu energetycznego (w przypadku TERMO) i złożenia wniosku do odpowiedniej instytucji – BGK dla TERMO, WFOŚiGW dla Ciepłego Mieszkania. Nabory ogłaszane są cyklicznie, a aktualne terminy publikowane na stronach gov.pl i funduszowych.

Trzy główne instytucje odpowiadają za dystrybucję środków na dofinansowania dla wspólnot mieszkaniowych. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) administruje Fundusz Dopłat, przez który w 2026 roku przepłynie 4,02 mld zł z budżetu państwa na wsparcie budownictwa komunalnego i socjalnego – łącznie z wolnymi środkami fundusz dysponuje 4,13 mld zł (według gov.pl, Ministerstwo Rozwoju i Technologii). BGK obsługuje również Fundusz Termomodernizacji i Remontów, w ramach którego działa program TERMO – na poprawę stanu technicznego budynków mieszkalnych w 2026 roku przeznaczono 331 mln zł z budżetu państwa (według gov.pl).

Drugą filarem systemu jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wraz z wojewódzkimi funduszami (WFOŚiGW), które wdrażają programy takie jak Ciepłe Mieszkanie z budżetem 1,75 mld zł. W tym programie wspólnoty liczące od 3 do 7 lokali mieszkalnych mogą uzyskać dotacje na wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej (według czystepowietrze.gov.pl). WFOŚiGW pełnią rolę regionalnych operatorów – to do nich wspólnoty składają wnioski, a fundusze wojewódzkie weryfikują je i wypłacają środki.

Program TERMO, administrowany przez BGK, oferuje wsparcie na trzy kategorie inwestycji: termomodernizację, remonty oraz instalacje odnawialnych źródeł energii (OZE) w budynkach wielorodzinnych. Uprawnionymi beneficjentami są wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe, gminy oraz społeczne inicjatywy mieszkaniowe (według gov.pl). Podstawą prawną funkcjonowania Funduszu Dopłat jest ustawa o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, natomiast Fundusz Termomodernizacji działa na podstawie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów – obie regulacje wyznaczają zasady przyznawania premii i dotacji dla zarządców budynków wielorodzinnych.

Brak uchwały wspólnoty przed złożeniem wniosku to najczęstszy błąd, który dyskwalifikuje aplikację już na etapie formalnym. Program TERMO wymaga, aby wspólnota podjęła uchwałę większością głosów przed rozpoczęciem procedury wnioskowej – a nie równolegle z nią. BGK odrzuca wnioski, w których data uchwały jest późniejsza niż data złożenia dokumentów lub w których brakuje wymaganego kworum. Dla wspólnot z wieloma lokalami zebranie głosów w trybie indywidualnego zbierania trwa niekiedy kilka tygodni, dlatego ten krok należy zaplanować z wyprzedzeniem co najmniej 30 dni przed planowanym terminem składania wniosku.

Drugi powtarzający się problem to nieaktualny audyt energetyczny. Audyt stanowi podstawę wyliczenia oszczędności energii, a programy takie jak TERMO wymagają minimalnej oszczędności na poziomie 25% rocznego zużycia energii (według warunków programu TERMO – źródło: gov.pl [2]). Audyt wykonany kilka lat wcześniej może nie uwzględniać zmian w budynku – wymienionych okien, docieplonych fragmentów elewacji czy zmienionych źródeł ciepła. Jeśli dane w audycie nie odpowiadają stanowi faktycznemu, BGK wzywa do uzupełnienia, co wydłuża procedurę o kolejne tygodnie. Koszt aktualizacji audytu to zwykle 2 000-5 000 zł w zależności od wielkości budynku – znacznie mniej niż ryzyko utraty premii termomodernizacyjnej.

Trzeci błąd dotyczy przekroczenia terminu rozliczenia po zakończeniu inwestycji. Wspólnoty, które uzyskały premię termomodernizacyjną, muszą dostarczyć dokumentację powykonawczą w ściśle określonym terminie. Opóźnienia w odbiorach robót budowlanych, brakujące faktury lub niekompletne protokoły odbioru skutkują wstrzymaniem wypłaty premii. W skrajnych przypadkach BGK może zażądać zwrotu już przyznanych środków. Praktyczna rada: wyznacz jedną osobę z zarządu wspólnoty odpowiedzialną wyłącznie za kompletowanie dokumentacji rozliczeniowej od pierwszego dnia realizacji inwestycji – nie dopiero po jej zakończeniu.