cena prądu na giełdzie / cena hurtowa TGE, RDN

Cena prądu na giełdzie to cena hurtowa energii elektrycznej ustalana w sesjach handlowych na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Na rynku spot działają dwa segmenty: Rynek Dnia Następnego (RDN) – oferty kupna i sprzedaży na każdą godzinę kolejnej doby, oraz Rynek Dnia Bieżącego (RDB) – korekta pozycji w dniu dostawy. Cena wynikowa to średnia ważona wolumenem, wyrażona netto w zł/MWh. Według URE średnia roczna cena hurtowa w 2024 r. spadła o 31,7% wobec 2023 r. – z 759,29 zł/MWh do 518,81 zł/MWh.

Cena zmienia się co godzinę i zależy od bilansu podaży i popytu – generacji konwencjonalnej, OZE, importu i zapotrzebowania. Przy nadwyżce OZE ceny spadają poniżej zera: w maju 2025 r. odnotowano -532,30 zł/MWh. Zimą, przy niskiej generacji OZE, średnia na RDN przekraczała 550 zł/MWh.

Cena giełdowa to nie taryfa URE. Taryfy zatwierdzane przez Prezesa URE obowiązują najczęściej 12 miesięcy i dotyczą sprzedawców z urzędu. Od stycznia 2026 r. średnia cena energii w taryfie wynosi 495,16 zł/MWh netto. Na rynku wolnym od sierpnia 2024 r. odbiorcy mogą zawierać umowy z dynamiczną ceną – rozliczane wg ceny godzinowej TGE plus marża sprzedawcy (ok. 4 gr/kWh).

Dla MŚP kupującego energię na rynku konkurencyjnym kluczowy jest kontrakt terminowy TGE – roczny BASE_Y-26 notowany ok. 448 zł/MWh, znacząco poniżej taryfy. W I kwartale 2025 r. ponad 14 000 odbiorców zmieniło sprzedawcę prądu.

Aukcja na RDN rozgrywa się codziennie na 24 osobne godziny – uczestnicy składają oferty kupna i sprzedaży, a system wyznacza cenę równowagi dla każdej godziny osobno. Po stronie podaży decydują koszty wytwarzania: gdy wieje wiatr i świeci słońce, tanie OZE wypierają droższe źródła gazowe, spychając cenę w dół. W 2024 r. średnia cena hurtowa spadła o 31,7% rok do roku – z 759,29 zł/MWh do 518,81 zł/MWh – głównie dzięki rosnącej produkcji z OZE i niższym cenom gazu.

Skrajnym efektem nadpodaży OZE są ceny ujemne. W długi weekend cena na RDN spadła do -532,30 zł/MWh, a ujemne wartości utrzymywały się przez wiele godzin. Dzieje się tak, gdy produkcja z wiatru i fotowoltaiki przewyższa popyt, a system nie ma wystarczających magazynów energii ani elastycznych odbiorców. Dla MŚP z umową dynamiczną taka godzina oznacza zerowy lub ujemny koszt energii czynnej – ale wymaga aktywnego zarządzania zużyciem.

Większość MŚP kupuje prąd na warunkach oderwanych od giełdy spot. Taryfa regulowana zatwierdzana przez Prezesa URE obowiązuje przez 12 miesięcy ze stałą stawką. Umowa wolnorynkowa z ceną stałą działa podobnie – firma płaci przewidywalną kwotę, ale nie korzysta z tanich godzin. Od 24 sierpnia 2024 r. dostępne są umowy z dynamiczną ceną, gdzie stawka zmienia się co godzinę zgodnie z RDN plus marża sprzedawcy (np. ok. 4 gr/kWh). Dla MŚP kluczowe pytanie brzmi: czy firma potrafi przesuwać zużycie na tańsze godziny? Jeśli tak, cena giełdowa daje realną przewagę; jeśli nie, stała umowa chroni przed skokami w szczycie.

Energia elektryczna trafia do MŚP przez jeden z trzech modeli cenowych. Pierwszy – taryfa zatwierdzana przez Prezesa URE – obowiązuje najczęściej przez 12 miesięcy i dotyczy sprzedawców z urzędu (PGE Obrót, Tauron, Enea, Energa). W Q4 2025 średnia cena sprzedaży w taryfie wyniosła 572,64 zł/MWh, a od stycznia 2026 r. spadła do ok. 495,16 zł/MWh netto dla gospodarstw domowych. Firmy korzystające z taryfy nie negocjują stawki – płacą tyle, ile zatwierdzi regulator. To model przewidywalny, ale bez możliwości złapania niższej ceny rynkowej.

Drugi model to umowa wolnorynkowa ze stałą ceną, czyli oferta negocjowana bezpośrednio ze sprzedawcą. Sprzedawca kupuje energię na giełdzie po cenie hurtowej i dolicza własną marżę. Przy średniej cenie hurtowej 518,81 zł/MWh w 2024 r. i dalszym spadku w 2025-2026, stała oferta powyżej 550 zł/MWh oznacza marżę przekraczającą 10% – to sygnał do renegocjacji lub zmiany sprzedawcy. W I kwartale 2025 r. ponad 14 tys. odbiorców zdecydowało się na zmianę sprzedawcy prądu, co potwierdza rosnącą świadomość rynkową.

Trzeci model – umowa z ceną dynamiczną – wiąże rachunek wprost z ceną na Rynku Dnia Następnego. Odbiorca płaci cenę giełdową z danej godziny powiększoną o opłatę dodatkową (rzędu 4 gr/kWh u niektórych sprzedawców). Od 24 sierpnia 2024 r. umowy dynamiczne są dostępne dla gospodarstw domowych, ale to MŚP z elastycznym profilem zużycia mogą na nich zyskać najwięcej – przesuwając produkcję lub chłodzenie na godziny z niską lub ujemną ceną giełdową. Ryzyko jest realne: w godzinach szczytowych cena potrafi przekroczyć 1 000 zł/MWh, dlatego dynamiczna taryfa wymaga monitoringu i zdolności do reagowania na zmiany cen w czasie rzeczywistym.

Netto vs brutto to błąd kosztujący MŚP nawet 40% różnicy na fakturze. Cena giełdowa na TGE – np. 518,81 zł/MWh (średnia RDN 2024 r. wg URE) – jest wartością netto, bez akcyzy, opłaty kogeneracyjnej, mocowej i dystrybucji. Właściciel firmy porównujący tę liczbę wprost z rachunkiem porównuje jabłka z gruszkami. Każde zestawienie ofert wymaga sprowadzenia cen do wspólnego mianownika: netto-netto albo brutto-brutto z identycznym zakresem składników.

Drugi błąd – długa umowa ze stałą ceną przy spadającym rynku. W latach 2023-2024 średnia cena hurtowa spadła o 31,7%, z 759,29 do 518,81 zł/MWh. Firma, która w szczycie cenowym podpisała kontrakt na 36 miesięcy, przez resztę umowy płaci kilkaset złotych powyżej rynku – bez możliwości wyjścia bez kar. Przed podpisaniem sprawdź notowania kontraktów terminowych na TGE i oceń, czy rynek sygnalizuje zabezpieczenie czy elastyczność.

Trzeci błąd to ignorowanie profilu godzinowego. Ceny na RDN spadają do wartości ujemnych – minimum w długi weekend 2025 r. sięgnęło -532,30 zł/MWh – a w szczycie wieczornym przekraczają wielokrotność średniej dobowej. MŚP, które nie analizuje kiedy zużywa energię, nie oceni, czy cena dynamiczna (giełdowa + ok. 4 gr/kWh marży) będzie tańsza od stawki stałej.

Czwarty błąd – brak weryfikacji marży sprzedawcy. URE ostrzega: przed zawarciem umowy należy przeanalizować wszystkie dokumenty i potwierdzić dane firmy. Marża handlowa bywa ukryta w opłacie stałej, narzucie na cenę giełdową albo w opłacie bilansującej. Porównanie ofert wymaga zsumowania wszystkich składników pozacenowych i przeliczenia na stawkę za MWh przy rzeczywistym wolumenie firmy.