cena prądu z fotowoltaiki / RCEm, stawka net-billing

RCEm (Rynkowa Cena Energii Elektrycznej miesięczna) – stawka publikowana co miesiąc przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), która określa wartość energii oddanej przez prosumenta do sieci w systemie net-billingu. Podstawę prawną stanowi art. 4b ustawy o odnawialnych źródłach energii. Stawka jest ustalana z dołu – PSE publikuje RCEm za dany miesiąc po jego zakończeniu, na podstawie rzeczywistych cen hurtowych energii na Towarowej Giełdzie Energii. Dla prosumenta oznacza to, że w momencie oddawania prądu do sieci nie zna jeszcze dokładnej wartości swoich nadwyżek.

Rozpiętość RCEm w skali roku potrafi być drastyczna. W czerwcu 2025 r. stawka spadła do rekordowo niskich 136,30 zł/MWh – zaledwie ok. 13,6 gr/kWh, najniższy poziom od początku funkcjonowania net-billingu. Zaledwie kilka miesięcy później, w styczniu 2026 r., RCEm przekroczył 550 zł/MWh – najwyższe styczniowe otwarcie od 2023 roku. Między letnim dnem a zimowym szczytem różnica sięgnęła ponad 400 zł/MWh. Te wahania wynikają wprost z mechanizmu rynkowego: latem nadprodukcja fotowoltaiki zbija ceny hurtowe, zimą mniejsza generacja i wyższy popyt windują stawki.

Od października 2024 r. w rozliczeniach prosumenckich obowiązuje dodatkowy współczynnik korekcyjny 1,23, który mnoży bazową stawkę RCEm. Przykładowo, przy październikowej stawce 0,33 zł/kWh efektywna wartość energii oddanej rośnie do 0,41 zł/kWh. Współczynnik ma częściowo kompensować prosumentom spadek opłacalności instalacji fotowoltaicznych, choć branża ocenia tę korektę jako niewystarczającą wobec letnich minimów cenowych.

Efekt merit order sprawia, że w miesiącach największej produkcji fotowoltaicznej – od maja do sierpnia – hurtowe ceny energii na giełdzie spadają do najniższych poziomów w roku. Mechanizm działa prosto: elektrownie słoneczne produkują prąd o zerowym koszcie krańcowym paliwa, więc wypychają z rynku droższe źródła gazowe i węglowe. W czerwcu 2025 r. RCEm spadł do rekordowych 136,30 zł/MWh, czyli zaledwie ok. 13,6 gr/kWh dla prosumenta oddającego energię do sieci. Dla porównania – w styczniu 2026 r. ta sama stawka przekroczyła 550 zł/MWh, czyli była ponad czterokrotnie wyższa.

Tu ujawnia się paradoks prosumenta: instalacja fotowoltaiczna produkuje najwięcej energii dokładnie wtedy, gdy jej rynkowa wartość jest najniższa. Latem nadwyżki trafiają do sieci po stawkach rzędu 136-285 zł/MWh, a zimą – gdy prosument pobiera energię z sieci – ceny sięgają 380-550 zł/MWh. Prosument oddaje tanio, odkupuje drogo. Sierpniowa stawka 214,68 zł/MWh była o 70,15 zł/MWh niższa niż lipcowa, potwierdzając, że nawet w obrębie sezonu letniego wahania bywają gwałtowne.

Częściową odpowiedzią ustawodawcy na ten paradoks jest współczynnik korekcyjny 1,23, który podnosi wartość energii oddanej do sieci. Przy październikowej stawce RCEm wynoszącej 0,33 zł/kWh prosument po korekcie otrzymuje 0,41 zł/kWh – to nadal daleko od cen zimowych, ale zmniejsza dysproporcję. Taryfa G13s Tauronu, zatwierdzona przez URE, idzie dalej: dzieli dobę na trzy strefy cenowe zależne wprost od produkcji fotowoltaicznej, co sygnalizuje kierunek, w którym zmierza rynek energii. Z kolei Holandia od 2027 r. wprowadza ceny ujemne za oddawanie prądu z PV do sieci – scenariusz, który przy rosnącej liczbie polskich instalacji prosumenckich nie jest już czysto teoretyczny.

Obliczenie wartości depozytu prosumenckiego wymaga trzech zmiennych: stawki RCEm za dany miesiąc, współczynnika korekcyjnego ustalanego przez Ministra Klimatu oraz ilości nadwyżki energii oddanej do sieci w kWh. Mnożysz RCEm (np. 0,33 zł/kWh za październik 2025) przez współczynnik korekcyjny (1,23 w aktualnym okresie) i otrzymujesz efektywną stawkę rozliczeniową – w tym przypadku ok. 0,41 zł/kWh. Tę stawkę mnożysz przez liczbę kilowatogodzin oddanych do sieci w danym miesiącu. Wynik trafia na depozyt prosumencki – wirtualne konto u sprzedawcy energii.

Depozyt pomniejsza wyłącznie składnik energetyczny rachunku za prąd pobrany z sieci. Nie pokrywa opłat dystrybucyjnych, opłaty mocowej ani opłat stałych – te pozycje prosument płaci w pełnej wysokości niezależnie od stanu depozytu. W praktyce oznacza to, że nawet przy zerowym zużyciu energii czynnej rachunek nie wyniesie 0 zł, bo opłaty sieciowe i dystrybucyjne pozostają. Przy stawce RCEm na poziomie 550 zł/MWh (styczeń 2026) każda oddana kilowatogodzina jest warta ok. 0,55 zł przed zastosowaniem współczynnika – to najwyższy poziom od 2023 roku. Natomiast w miesiącach letnich, gdy merit order ścina ceny hurtowe, ta sama kilowatogodzina oddana w czerwcu 2025 była wyceniana na zaledwie 0,14 zł (RCEm = 136,30 zł/MWh).

Rozpiętość między zimową a letnią wyceną depozytu sięga więc czterokrotności. Dla instalacji oddającej 300 kWh nadwyżki miesięcznie różnica między styczniem 2026 a czerwcem 2025 to ok. 123 zł wartości depozytu w jednym miesiącu. Dlatego zarządzanie profilem zużycia – przesuwanie największego poboru na godziny własnej produkcji – ma bezpośredni wpływ na to, ile energii trafia na depozyt po niskiej letniej stawce, a ile zużywasz na bieżąco bez pośrednictwa net-billing.