TGE Towarowa Giełda Energii Giełda Energii

Towarowa Giełda Energii (TGE) to polska giełda towarowa, na której odbywa się handel energią elektryczną oraz gazem ziemnym. Na TGE funkcjonuje Rynek Towarów Giełdowych (RTG) oraz od 1 maja 2020 r. Zorganizowana Platforma Obrotu (OTF). Uczestnikami rynku giełdowego są głównie przedsiębiorstwa obrotu paliwami gazowymi oraz podmioty działające na rynku energii elektrycznej. W czerwcu 2025 r. wolumen obrotu energią elektryczną na TGE wyniósł 8,39 TWh, podczas gdy obrót gazem ziemnym osiągnął 23,84 TWh.

Giełda wprowadza produkty 15-minutowe na Rynek Dnia Następnego, co od 1 października 2025 r. wpływa na sposób rozliczeń dla prosumentów – choć zmiana dotyczy przejścia z kwadransów na godziny, praktyczny wpływ na rozliczenia jest minimalny. Na TGE odnotowuje się również ujemne ceny energii elektrycznej – przykładowo 10 sierpnia 2025 r. przez osiem kolejnych godzin ceny były ujemne, co uruchamia przepisy ograniczające wsparcie dla producentów energii z OZE w formie świadectw pochodzenia.

TGE rozwija się w kierunku nowych obszarów rynku. W styczniu 2026 r. giełda podpisała z TAURON Dystrybucja oraz PSE porozumienie o stworzeniu platformy obrotu dla usług elastyczności. Nowe rozwiązanie ma umożliwić kojarzenie dostawców i odbiorców usług elastyczności, co realnie zmieni sposób zarządzania siecią elektroenergetyczną w Polsce. Prezes TGE Piotr Listwoń deklaruje gotowość oferowania nowych produktów oraz mocniejsze wykorzystanie istniejących rozwiązań, takich jak alternatywne do fizycznych PPA produkty już dostępne na giełdzie.

TGE obsługuje Rynek Dnia Następnego (day-ahead) oraz rynek terminowy, na którym handluje się kontraktami futures na dostawy energii w przyszłości. Ceny na TGE kształtują się według mechanizmu aukcyjnego – kupujący i sprzedający składają oferty, a system dopasowuje je według zasady merit order (od najtańszej do najdroższej). Gdy popyt przewyższa podaż, na rynku uruchamiane są droższe źródła, co podnosi cenę rozliczeniową dla wszystkich uczestników danej godziny lub kwadransu.

Od 1 października 2025 r. TGE wprowadził 15-minutowe produkty na Rynek Dnia Następnego, co oznacza, że ceny energii są teraz ustalane co kwadrans zamiast co godzinę. Zmiana ta wpływa na sposób rozliczania prosumentów oraz precyzję dopasowania podaży do rzeczywistego zapotrzebowania w sieci.

W czerwcu 2025 r. wolumen obrotu energią elektryczną na TGE wyniósł 8,39 TWh, co było spadkiem o 31,9% rok do roku, podczas gdy obrót gazem ziemnym wzrósł o 77,4% r/r do poziomu 23,84 TWh. Płynność na rynku terminowym pozostaje ograniczona – prezes TGE Piotr Listwoń wskazał, że giełda jest gotowa oferować nowe produkty oraz alternatywne do fizycznych PPA rozwiązania, aby poprawić sytuację.

TGE odnotowuje także epizody ujemnych cen energii elektrycznej – w sierpniu 2025 r. przez 8 godzin z rzędu cena spadła poniżej zera, co uruchamia przepisy ograniczające wsparcie dla producentów OZE w formie świadectw pochodzenia. Podobne zdarzenia miały miejsce w czerwcu 2025 r. przez łącznie 33 godziny. Ministerstwo Energii rozważa powrót obliga giełdowego dla energii elektrycznej oraz jego podniesienie na rynku gazu, aby zwiększyć przejrzystość i konkurencyjność obrotu.

Monitorowanie notowań TGE pozwala odbiorcom przemysłowym i komercyjnym weryfikować, czy rzeczywiste ceny zakupu energii odpowiadają stawkom rynkowym. Publikowane ceny na Rynku Dnia Następnego (day-ahead) oraz kontraktach terminowych stanowią benchmark – jeśli kontrahent nalicza cenę wyraźnie powyżej poziomu TGE plus uzasadniona marża, to sygnał do renegocjacji umowy lub zmiany dostawcy. Firmy korzystające z PPA mogą porównać oferowane stawki ze średnimi notowaniami i ocenić, czy proponowana premia jest akceptowalna.

Dane TGE ujawniają również okresy ujemnych cen energii – sytuacje, gdy nadwyżka produkcji (głównie z OZE) powoduje, że wytwórcy płacą za oddanie energii do sieci. W czerwcu 2025 r. ujemne ceny wystąpiły łącznie przez 33 godziny [10], a 10 sierpnia 2025 r. trwały przez osiem kolejnych godzin [8]. Dla odbiorcy przemysłowego posiadającego elastyczny profil zużycia (np. chłodnie, pompownie) takie okna to szansa na drastyczne obniżenie kosztów energii – przesunięcie obciążenia na godziny z ujemnymi cenami może wygenerować oszczędności rzędu kilkudziesięciu procent miesięcznego rachunku.

Płynność rynku terminowego TGE – mimo że nie jest idealna [3] – umożliwia zakup kontraktów futures na dostawy w przyszłości, co zabezpiecza MŚP przed gwałtownymi wzrostami cen. Przykładowo, przedsiębiorstwo planujące rozbudowę linii produkcyjnej może już dziś zafixować cenę energii na Q3 2026 r., eliminując ryzyko cenowe związane z inwestycją. Porównanie cen terminowych z prognozami rynkowymi pozwala ocenić, czy warto kupić hedge, czy czekać na spadki.