ustawa o świadectwach charakterystyki energetycznej / ustawa SCE, charakterystyka energetyczna

Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków – polski akt prawny implementujący dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Ustawa określa zasady sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej, prowadzenia Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków oraz kontroli systemu oceny energetycznej. Tekst jednolity ustawy opublikowano w Dz.U. 2025 poz. 711, co potwierdza jej aktualny, obowiązujący status.

Geneza ustawy sięga unijnych regulacji zobowiązujących państwa członkowskie do wdrożenia systemu certyfikacji energetycznej. Dyrektywa 2010/31/UE nałożyła na władze publiczne obowiązek dawania przykładu w zakresie charakterystyki energetycznej budynków przez nie zajmowanych oraz realizacji zaleceń zawartych w świadectwach. Polska transponowała te wymogi ustawą z 2014 r., zastępując wcześniejsze fragmentaryczne przepisy rozproszone w Prawie budowlanym.

Zakres przedmiotowy ustawy obejmuje trzy filary: zasady sporządzania świadectw dla budynków i lokali mieszkalnych, wymogi kwalifikacyjne dla osób uprawnionych (m.in. ukończone studia wyższe zakończone uzyskaniem tytułu inżyniera oraz wpis do Centralnego Rejestru) i obowiązki informacyjne przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości. Nowelizacja z 28 lipca 2023 r., która weszła w życie 7 września 2023 r., rozszerzyła katalog sankcji i zaostrzyła obowiązek przekazywania świadectw nabywcom i najemcom. Świadectwo jest też wymagane w programie Czyste Powietrze przy ubieganiu się o dofinansowanie termomodernizacji.

W hierarchii aktów prawnych ustawa stanowi podstawowy akt rangi ustawowej regulujący certyfikację energetyczną, uzupełniany rozporządzeniami wykonawczymi – m.in. rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu sporządzania audytu efektywności energetycznej (zmienianym ostatnio w listopadzie 2025 r.). Dla właściciela MŚP w sektorze energetycznym oznacza to, że każda transakcja dotycząca budynku firmowego – sprzedaż, najem, oddanie do użytkowania – wymaga aktualnego świadectwa pod rygorem kary.

Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków obejmuje właścicieli i zarządców budynków lub części budynków, którzy przy sprzedaży lub wynajmie muszą przekazać nabywcy lub najemcy ważne świadectwo charakterystyki energetycznej. Obowiązek dotyczy budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego – z wyłączeniem m.in. zabytków wpisanych do rejestru, budynków kultu religijnego oraz budynków o powierzchni użytkowej do 50 m². Zgodnie z dyrektywą 2010/31/UE, władze publiczne powinny dawać przykład w zakresie charakterystyki energetycznej budynków przez nie zajmowanych i dążyć do realizacji zaleceń zawartych w świadectwach dla tych obiektów.

Sporządzanie świadectw mogą wykonywać wyłącznie osoby wpisane do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków. Wpis wymaga spełnienia jednego z dwóch warunków: ukończenia studiów wyższych zakończonych uzyskaniem tytułu zawodowego inżyniera, inżyniera architekta, inżyniera architekta krajobrazu, inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera lub równoważnego – albo ukończenia studiów wyższych innych niż wymienione oraz odbycia szkolenia i złożenia egzaminu ze znajomości zagadnień dotyczących charakterystyki energetycznej budynków. Rejestr jest prowadzony przez ministra właściwego do spraw budownictwa i stanowi publicznie dostępne narzędzie weryfikacji uprawnień audytora.

Program Czyste Powietrze powiązał świadectwa z systemem dofinansowań – od nowelizacji programu audyt energetyczny oraz świadectwo charakterystyki energetycznej są obowiązkowe przy ubieganiu się o wsparcie finansowe. Najwyższy próg dofinansowania przysługuje tylko dla budynku lub lokalu, w którym zapotrzebowanie na energię użytkową spełnia określone limity. To oznacza, że właściciele MŚP prowadzących działalność w budynkach objętych programem muszą zlecić sporządzenie świadectwa uprawnionemu specjaliście jeszcze przed złożeniem wniosku o dotację.

Świadectwo charakterystyki energetycznej może sporządzać wyłącznie osoba wpisana do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków (CEEB), prowadzonego przez ministra właściwego ds. budownictwa. Wpis do rejestru wymaga spełnienia jednego z dwóch warunków kwalifikacyjnych: ukończenia studiów wyższych zakończonych uzyskaniem tytułu zawodowego inżyniera, inżyniera architekta, inżyniera architekta krajobrazu, inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera architekta, magistra inżyniera architekta krajobrazu, magistra inżyniera pożarnictwa lub magistra inżyniera – albo ukończenia studiów wyższych innych niż wymienione oraz odbycia szkolenia i złożenia egzaminu ze znajomości przepisów i metodologii sporządzania świadectw.

Szkolenia przygotowujące do sporządzania świadectw obejmują zagadnienia z zakresu charakterystyki energetycznej budynków, metodologii obliczeniowej oraz przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków i ustawy Prawo budowlane. Kursy dostępne są m.in. w Bazie Usług Rozwojowych PARP – część z nich kwalifikuje się do dofinansowania z funduszy unijnych w ramach projektów wojewódzkich. Absolwent szkolenia, po zdaniu egzaminu ministerialnego, składa wniosek o wpis do CEEB i dopiero po jego uzyskaniu może legalnie wystawiać świadectwa.

Dla właściciela MŚP oznacza to jedno: zlecając sporządzenie świadectwa, sprawdź numer wpisu certyfikatora w CEEB – rejestr jest publiczny i dostępny online. Świadectwo wystawione przez osobę bez wpisu jest nieważne, a właściciel budynku odpowiada za posiadanie prawidłowego dokumentu przy sprzedaży lub wynajmie. Koszt sporządzenia świadectwa dla lokalu mieszkalnego zaczyna się od kilkuset złotych, ale zależy od metrażu i złożoności instalacji – w przypadku budynków komercyjnych kwoty rosną proporcjonalnie do powierzchni użytkowej.