Czy cena maksymalna energii jest pomocą de minimis?

Tak – cena maksymalna energii elektrycznej dla MŚP była formą pomocy de minimis. Różnica między ceną rynkową a ceną maksymalną 500 zł/MWh, stosowaną w rozliczeniach od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., stanowiła wsparcie publiczne, które sprzedawca energii rozliczał jako pomoc de minimis przyznaną danemu przedsiębiorcy (źródło: Ministerstwo Energii, gov.pl). Mechanizm działał automatycznie – firma płaciła niższą stawkę, a różnicę pokrywał budżet państwa, co oznaczało realny transfer środków publicznych na rzecz odbiorcy.

Obowiązek formalny po stronie przedsiębiorcy polega na złożeniu informacji o pomocy de minimis u swojego sprzedawcy energii. Pierwotny termin wynosił 28 lutego 2025 r., następnie przesunięto go na koniec czerwca 2025, a kolejna nowelizacja wydłużyła go do 30 czerwca 2026 r. (źródło: Rzecznik MŚP, rzecznikmsp.gov.pl). Informację można przekazać elektronicznie lub w formie papierowej. Według danych Rzecznika MŚP już 95% uprawnionych mikro-, małych i średnich przedsiębiorców dopełniło tego obowiązku, ale ci, którzy jeszcze tego nie zrobili, nadal mają czas do końca czerwca 2026 r.

Pomoc de minimis podlega limitom wynikającym z rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831, obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. (źródło: UOKiK, uokik.gov.pl). Dla przedsiębiorcy oznacza to, że wartość otrzymanej pomocy – czyli różnica między ceną rynkową a ceną maksymalną pomnożona przez wolumen zużytej energii – wlicza się do ogólnego limitu pomocy de minimis. Przekroczenie tego limitu może zablokować możliwość korzystania z innych form wsparcia publicznego, dlatego każdy właściciel MŚP powinien zweryfikować stan wykorzystania limitu w systemie SUDOP przed wnioskowaniem o kolejne dotacje czy ulgi.

Podstawą prawną mechanizmu jest ustawa o zmianie ustaw w celu usprawnienia mechanizmów wsparcia odbiorców energii elektrycznej i ciepła, przyjęta przez Radę Ministrów w 2024 r. na wniosek Ministerstwa Energii (źródło: gov.pl/energia). Ustawa objęła ochroną mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa spełniające unijną definicję MŚP – firmy zatrudniające poniżej 250 pracowników i nieprzekraczające 50 mln EUR obrotu rocznego. Sprzedawcy energii stosowali cenę maksymalną 500 zł/MWh netto, a dodatnia różnica między ceną rynkową a tą stawką stanowiła wartość udzielonej pomocy.

Mechanizm podlegał regułom pomocy de minimis zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2023/2831 z 1 stycznia 2024 r. (źródło: UOKiK). Łączna wartość pomocy de minimis nie mogła przekroczyć 300 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych – wliczając wszelkie inne formy wsparcia de minimis, nie tylko dotyczące energii.

Firmy korzystające z ceny maksymalnej w II połowie 2024 r. muszą złożyć informację o pomocy de minimis u sprzedawcy energii. Pierwotny termin – 28 lutego 2025 r. – przesunięto najpierw na 30 czerwca 2025 r., a następnie na 30 czerwca 2026 r. (źródło: Rzecznik MŚP). Według danych Rzecznika MŚP 95% uprawnionych firm już dopełniło obowiązku, ale pozostałe 5% przedsiębiorców ma czas do końca czerwca 2026 r.

Z mechanizmu ceny maksymalnej mogły skorzystać mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa – czyli firmy spełniające kryteria definicji MŚP w rozumieniu prawa unijnego. Wartość pomocy de minimis dla każdej firmy obliczano jako iloczyn różnicy między ceną rynkową a ceną maksymalną (500 zł/MWh) i wolumenu energii zużytej w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. Jeśli np. średnia ważona cena rynkowa u danego sprzedawcy wynosiła 650 zł/MWh, a firma zużyła 100 MWh, wartość pomocy to (650 – 500) × 100 = 15 000 zł. Dokładny wzór uwzględnia 97% dodatniej różnicy między średnią ważoną ceną rynkową a ceną maksymalną, pomnożonej przez wolumen sprzedanej energii (na podstawie orzeczenie XVII AmE 64/24).

Pomoc z tytułu ceny maksymalnej sumuje się z każdą inną pomocą de minimis, jaką przedsiębiorca otrzymał w ciągu ostatnich trzech lat. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje nowy limit wynikający z rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831 – wynosi on 300 000 EUR na jedno przedsiębiorstwo w okresie trzech lat (według UOKiK). Poprzedni pułap to było 200 000 EUR. Firma, która np. otrzymała dotację de minimis na szkolenia i jednocześnie korzystała z ceny maksymalnej energii, musi zsumować obie kwoty i sprawdzić, czy nie przekroczyła limitu. Przekroczenie progu oznacza, że część wsparcia energetycznego nie może być rozliczona jako de minimis i podlega innym regułom pomocy publicznej.

Obowiązek informacyjny dotyczący tej pomocy spoczywa na przedsiębiorcy – do 30 czerwca 2026 r. trzeba złożyć u sprzedawcy energii odpowiednią informację o otrzymanej pomocy de minimis (termin przedłużony dwukrotnie: pierwotnie 28 lutego 2025 r., potem koniec czerwca 2025 r., ostatecznie czerwiec 2026 r., według Rzecznika MŚP). Według danych Rzecznika MŚP 95% uprawnionych firm już przekazało tę informację. Formularz można złożyć elektronicznie lub papierowo u swojego dostawcy energii.

Niezłożenie informacji o pomocy de minimis u sprzedawcy energii w terminie oznacza obowiązek zwrotu całej otrzymanej pomocy wraz z odsetkami. Pierwotny deadline wyznaczono na 28 lutego 2025 r., następnie przesunięto go na koniec czerwca 2025 r., a po kolejnej nowelizacji przedłużono do 30 czerwca 2026 r. Przedłużenie umożliwia też korektę wcześniej złożonych dokumentów. Według danych Rzecznika MŚP 95% uprawnionych firm już przekazało wymagane informacje – pozostałe 5% ryzykuje utratę wsparcia, jeśli nie dopełni formalności przed ostatecznym terminem.

Równie istotne jest prawidłowe zsumowanie wartości pomocy de minimis ze wszystkich źródeł. Cena maksymalna energii to nie jedyna forma takiego wsparcia – firmy często korzystają równolegle z dotacji PARP, preferencyjnych pożyczek czy grantów PFR, które również mogą stanowić pomoc de minimis. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej 2023/2831, które zastąpiło poprzednie zasady. Przekroczenie łącznego limitu de minimis (aktualnie 300 000 EUR w okresie trzech lat podatkowych według rozporządzenia KE 2023/2831) skutkuje koniecznością zwrotu nadwyżki z odsetkami liczonymi od dnia otrzymania pomocy.

Trzeci typowy błąd dotyczy kalkulacji wolumenu energii elektrycznej stanowiącego podstawę wyliczenia wartości pomocy. Pomoc de minimis z tytułu ceny maksymalnej oblicza się jako dodatnią różnicę między średnią ważoną wolumenem ceną rynkową sprzedanej energii a ceną maksymalną, pomnożoną przez wolumen zużycia w okresie 1 lipca – 31 grudnia 2024 r. Pomyłka w odczycie licznika, przypisanie zużycia do niewłaściwego punktu poboru lub nieuwzględnienie korekt faktur mogą zawyżyć lub zaniżyć wartość pomocy – a każda z tych sytuacji generuje ryzyko kontroli ze strony UOKiK lub obowiązek dopłaty.