Czy da się rozłożyć rachunek za prąd?

TAK – rachunek za prąd można rozłożyć na raty na podstawie art. 6b ustawy Prawo energetyczne. Przepis nakłada na przedsiębiorstwo energetyczne obowiązek zaproponowania odbiorcy w gospodarstwie domowym rozwiązań alternatywnych wobec wstrzymania dostaw – w tym rozłożenia należności na raty lub odroczenia terminu płatności. Aby skorzystać z tej możliwości, wystarczy złożyć pisemny wniosek do swojego sprzedawcy energii – najlepiej przed upływem 14 dni od otrzymania powiadomienia o zamiarze wstrzymania dostaw (według procedury opisanej przez URE).

Procedura rusza, gdy odbiorca zalega z płatnością co najmniej 30 dni po terminie – wtedy przedsiębiorstwo wysyła pisemne powiadomienie o zamiarze wstrzymania dostaw. Od jego otrzymania odbiorca ma 14 dni na uregulowanie zaległości lub złożenie wniosku o raty. Wniosek powinien zawierać przyczyny trudności płatniczych i propozycję harmonogramu spłat. Przedsiębiorstwo nie może naliczyć dodatkowych kosztów z tytułu rozwiązania alternatywnego wobec odbiorcy w gospodarstwie domowym (zgodnie z art. 6b Prawa energetycznego).

Szerszy zakres wsparcia przysługuje odbiorcom wrażliwym energii elektrycznej – osobom otrzymującym dodatek mieszkaniowy. Sprzedawca ma obowiązek rozpatrzyć wniosek o program wsparcia w ciągu 21 dni. Program może obejmować raty, odroczenie terminu płatności, umorzenie należności lub odstąpienie od naliczania odsetek. Odbiorcom wrażliwym nie można wstrzymać dostaw prądu od 1 listopada do 31 marca ani w soboty i dni wolne (według informacji URE). Niezależnie od statusu – im wcześniej zgłosisz problem sprzedawcy, tym większa szansa na korzystne warunki spłaty.

Prawo energetyczne w art. 5 ust. 2a definiuje katalog odbiorców objętych szczególną ochroną – należą do niego gospodarstwa domowe oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa o rocznym zużyciu do 100 MWh. To właśnie ta grupa może korzystać z mechanizmu ratalnego uregulowanego w art. 6b tej samej ustawy. Od 23 lutego 2024 r. odbiorcy w gospodarstwach domowych zawierają ze sprzedawcami wyłącznie umowy kompleksowe, obejmujące zarówno sprzedaż, jak i dostarczenie energii (źródło: URE, cykl “UREgulowana wiedza konsumenta”). Oznacza to, że wniosek o raty składasz do jednego podmiotu – swojego sprzedawcy prądu – a układ ratalny obejmuje całość rachunku, łącznie z opłatami dystrybucyjnymi.

Zakres ochrony zależy od rocznego wolumenu zużycia, nie od formy prawnej firmy. Spółka z o.o. prowadząca hotel, która zużywa 90 MWh rocznie, mieści się w limicie i ma identyczne prawo do wnioskowania o raty jak jednoosobowa działalność czy gospodarstwo domowe. Natomiast zakład produkcyjny pobierający 120 MWh przekracza próg i nie podlega tym przepisom – może jedynie negocjować indywidualne warunki płatności ze sprzedawcą na zasadach ogólnych.

Samo prawo do rat nie oznacza automatycznego przyznania. Przedsiębiorstwo energetyczne ma obowiązek zaproponować układ ratalny, ale szczegóły – liczba rat, oprocentowanie, wymagane zabezpieczenia – podlegają uzgodnieniu między stronami. Badanie URE z 2024 r. wykazało, że 38% konsumentów nie rozumie podziału rachunku na opłatę za zużycie i opłatę dystrybucyjną (źródło: URE). Przed złożeniem wniosku o raty sprawdź strukturę swojej faktury za prąd – pozwoli to ocenić, którą część rachunku warto negocjować w pierwszej kolejności.

Złożenie wniosku po upływie terminu płatności faktury to najczęstszy błąd, który automatycznie wyklucza możliwość rozłożenia rachunku na raty. Art. 6b Prawa energetycznego wymaga, by odbiorca wystąpił z wnioskiem przed datą wymagalności – po jej przekroczeniu dług staje się przeterminowany i sprzedawca nie ma obowiązku proponować harmonogramu spłat. W praktyce warto złożyć wniosek co najmniej 7 dni przed terminem, aby sprzedawca zdążył go rozpatrzyć i wysłać odpowiedź.

Drugi częsty problem to brak bezpośredniego kontaktu ze sprzedawcą energii. Od 23 lutego 2024 r. odbiorcy w gospodarstwach domowych zawierają wyłącznie umowy kompleksowe i otrzymują jedną fakturę od sprzedawcy (źródło: URE, cykl “UREgulowana wiedza konsumenta”). Mimo to część przedsiębiorców kieruje wniosek o raty do operatora sieci dystrybucyjnej zamiast do sprzedawcy widniejącego na fakturze – taki wniosek trafia w próżnię i nie wstrzymuje naliczania odsetek.

Trzeci błąd to niekompletny formularz lub brak wymaganych załączników. Sprzedawcy wymagają podania numeru klienta, numeru faktury, proponowanej liczby rat i uzasadnienia trudnej sytuacji finansowej. Pominięcie któregokolwiek z tych elementów skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków, co przesuwa rozpatrzenie wniosku o kolejne 14 dni. W tym czasie termin płatności może minąć, a sprawa wróci do punktu wyjścia – przeterminowanego długu bez ochrony ratowej.

Osobna pułapka dotyczy ignorowania odpowiedzi sprzedawcy. Nawet prawidłowo złożony wniosek wymaga podpisania porozumienia ratalnego w wyznaczonym terminie. Brak reakcji na przesłany harmonogram oznacza, że sprzedawca traktuje sprawę jako zamkniętą i może wszcząć procedurę wstrzymania dostaw energii po upływie ustawowych 14 dni od bezskutecznego upomnienia (źródło: samorzad.gov.pl, “Rachunki pod kontrolą konsumenta”).