Czy trzy spółki gminne mogą założyć spółdzielnię energetyczną?

Trzy spółki gminne mogą założyć spółdzielnię energetyczną, jeżeli każda z nich jest osobą prawną. Próg 10 założycieli dotyczy osób fizycznych. Dla osób prawnych minimum wynosi 3, a działająca spółdzielnia, której członkami są wyłącznie osoby prawne, również musi liczyć co najmniej 3 członków [1].

Trzy spółki gminne a liczba założycieli

Trzeba rozdzielić dwa przepisy:

• art. 6 par. 2 Prawa spółdzielczego określa liczbę założycieli: 10 osób fizycznych albo 3 osoby prawne; dla spółdzielni produkcji rolnej wystarczy 5 założycieli będących osobami fizycznymi,
• art. 15 par. 1 i 5 określa minimalną liczbę członków działającej spółdzielni: zasadniczo 10, 5 dla spółdzielni produkcji rolnej i 3, gdy według statutu członkami są wyłącznie osoby prawne [1].

Wodociągi, ciepłownia i spółka komunalna mogą więc spełnić próg osobowy, o ile mają osobowość prawną. Sam związek z gminą nie wystarcza do zakwalifikowania każdej jednostki organizacyjnej jako osoby prawnej. Formę każdego założyciela trzeba potwierdzić w KRS i dokumentach ustrojowych.

Jakie warunki pozostają do spełnienia

Liczba założycieli nie przesądza o statusie spółdzielni energetycznej. W obecnie stosowanej ścieżce projekt musi między innymi:

• działać na obszarze gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej albo maksymalnie 3 takich gmin bezpośrednio sąsiadujących,
• obejmować jeden obszar OSD, a dla energii elektrycznej punkty w sieci o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV,
• mieścić się w limicie 10 MW łącznej mocy elektrycznej instalacji,
• mieć instalacje, których sprawność umożliwia pokrycie co najmniej 70% rocznych potrzeb spółdzielni i członków [2][3].

Do spółdzielni, które złożyły wniosek o wpis do 31 grudnia 2025 r., art. 41 Dz.U. 2023 poz. 1762 nakazuje stosować próg 40% [4]. Wpływ późniejszej istotnej zmiany składu lub instalacji na tę preferencję warto potwierdzić z KOWR i prawnikiem.

Czy spółki z gminy miejskiej mogą skorzystać z tej ścieżki

Nowelizacja Dz.U. 2025 poz. 1535 przewiduje wykaz Prezesa URE dla gmin miejskich, ale art. 28 tej ustawy wstrzymuje stosowanie zmiany do czasu decyzji Komisji Europejskiej dotyczącej pomocy publicznej [5]. Na 5 sierpnia 2026 r. nie odnaleziono urzędowego potwierdzenia uruchomienia tej ścieżki. Operacyjny wykaz spółdzielni energetycznych nadal prowadzi KOWR [6].

Jeżeli wszystkie trzy spółki działają w gminie miejskiej albo projekt leży na styku różnych rodzajów gmin, nie należy składać wniosku na podstawie samego brzmienia tekstu jednolitego. Najpierw trzeba sprawdzić przesłankę z art. 28 i potwierdzić właściwość organu.

Jak policzyć warunek 70%

Jeżeli roczne potrzeby trzech spółek wynoszą 1200 MWh, instalacje muszą umożliwiać pokrycie co najmniej:

1200 MWh x 70% = 840 MWh rocznie

To obliczenie nie wyznacza jeszcze mocy PV. Potrzebne są lokalizacja, technologia, straty, dyspozycyjność i profil produkcji. O wyniku rozliczenia decyduje dodatkowo godzinowe dopasowanie do poboru. Mechanizm pokazuje artykuł Rozliczanie spółdzielni energetycznej krok po kroku.

Przed pracą nad statutem przejdź test gotowości spółdzielni, aby uporządkować warunki obszaru, OSD, członków i danych.

Podstawa prawna

1. Art. 6 par. 2 oraz art. 15 par. 1 i 5 Prawa spółdzielczego, t.j. Dz.U. 2024 poz. 593: ELI.
2. Art. 38c ust. 1 i 2 ustawy o OZE, t.j. Dz.U. 2026 poz. 68: ELI.
3. Art. 38e ust. 1 ustawy o OZE, z zastrzeżeniem art. 28 Dz.U. 2025 poz. 1535.
4. Art. 41 ustawy z 17 sierpnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1762: ELI.
5. Art. 8 i 28 ustawy z 9 października 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1535: ELI.
6. Wykaz KOWR.