Kto może otrzymać dofinansowanie do prądu?

ZALEŻY – prawo do dofinansowania do prądu przysługuje trzem odrębnym grupom: odbiorcom wrażliwym, prosumentom i przedsiębiorcom z sektora MŚP. Każda z tych grup korzysta z innego programu, z własnymi kryteriami i progami dochodowymi.

Pierwsza grupa to odbiorcy wrażliwi energii elektrycznej – osoby i gospodarstwa domowe dotknięte ubóstwem energetycznym. Mechanizmy wsparcia dla tej grupy zostały rozszerzone, aby objąć więcej gospodarstw domowych pomocą w opłacaniu rachunków za energię (według Ministerstwa Energii, gov.pl). Uprawnieni mogą liczyć na dodatki do rachunków lub obniżone taryfy po spełnieniu kryteriów dochodowych.

Druga grupa to prosumenci rozliczający się w systemie net-billing. Program Mój Prąd oferuje dotację na zakup i montaż mikroinstalacji fotowoltaicznej oraz magazynów energii. Dla instalacji PV zgłoszonych do przyłączenia od 1 sierpnia 2024 r. obligatoryjny jest zakup magazynu energii elektrycznej lub ciepła (według mojprad.gov.pl). Pokrewny program Moja Elektrownia Wiatrowa daje do 17 000 zł dotacji na magazyn energii dla właścicieli budynków mieszkalnych z mikroturbinami (według GlobEnergia).

Trzecia grupa to przedsiębiorcy z sektora MŚP. PARP prowadzi programy obejmujące dofinansowanie kompetencji w zakresie zielonej gospodarki (według en.parp.gov.pl). Osobnym kanałem jest program Czyste Powietrze, gdzie najwyższy próg dofinansowania dotyczy budynków o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok) (według czystepowietrze.gov.pl). Każdy program ma odrębny formularz, inne terminy naborów i limity kwotowe – przed złożeniem wniosku trzeba zweryfikować, do której grupy uprawnionych należy wnioskodawca.

Trzy główne akty prawne tworzą ramy dofinansowań do prądu w Polsce. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478 z późn. zm.) definiuje pojęcie prosumenta i zasady rozliczeń w systemie net-billing, które stanowią warunek konieczny udziału w programach takich jak Mój Prąd. Zgodnie z regulaminem programu Mój Prąd, beneficjentem może być wyłącznie osoba fizyczna rozliczająca się w systemie net-billing – prosument, który zgłosił instalację do przyłączenia od 1 sierpnia 2024 r., musi dodatkowo zainwestować w magazyn energii elektrycznej lub magazyn ciepła (źródło: mojprad.gov.pl).

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348 z późn. zm.) wprowadza instytucję dodatku energetycznego dla odbiorców wrażliwych – osób, którym przyznano dodatek mieszkaniowy. Ministerstwo Energii rozszerzyło mechanizmy wsparcia, aby objąć nimi także osoby dotknięte ubóstwem energetycznym, wykraczając poza dotychczasową grupę odbiorców wrażliwych energii elektrycznej i paliw gazowych (źródło: gov.pl/web/energia).

Programy dotacyjne administruje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. NFOŚiGW prowadzi m.in. program Czyste Powietrze (termomodernizacja z komponentem energetycznym), Moja Elektrownia Wiatrowa z dotacją do 17 000 zł na magazyn energii dla właścicieli budynków mieszkalnych (źródło: globenergia.pl) oraz nowy program dofinansowania przydomowych magazynów energii, obejmujący magazyny elektryczne o minimalnej pojemności 12 kWh i magazyny ciepła o pojemności min. 150 dm³ (źródło: globenergia.pl). Dla sektora MŚP działa odrębna ścieżka – PARP oferuje program Zielone rekomendacje skierowany do podmiotów działających na rzecz rozwoju gospodarczego i podnoszenia kompetencji w zakresie zielonej gospodarki (źródło: en.parp.gov.pl).

Program Mój Prąd nie obejmuje firm – jest dedykowany wyłącznie osobom fizycznym rozliczającym się w systemie net-billing (według mojprad.gov.pl). Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą nie złoży wniosku jako firma – jedynie jako osoba fizyczna na potrzeby własnego gospodarstwa domowego. MŚP z sektora energetycznego, które szukają wsparcia na instalacje fotowoltaiczne lub magazyny energii, muszą korzystać z odrębnych ścieżek finansowania.

PARP uruchomiła program Zielone Rekomendacje, skierowany do podmiotów działających na rzecz rozwoju gospodarczego i innowacyjności (według en.parp.gov.pl). W ramach tego programu operatorzy organizują wsparcie dla przedsiębiorców oraz ich pracowników w zakresie podniesienia kompetencji dotyczących zielonej gospodarki. Nie jest to dotacja bezpośrednia na sprzęt – program finansuje doradztwo i szkolenia, które pomagają MŚP zaplanować transformację energetyczną i wybrać optymalne rozwiązania techniczne.

Drugą ścieżką jest ulga termomodernizacyjna (art. 26h ustawy o PIT), z której mogą korzystać właściciele lub współwłaściciele budynków mieszkalnych jednorodzinnych – w tym przedsiębiorcy rozliczający PIT. Odliczenie obejmuje wydatki na fotowoltaikę, magazyny energii i pompy ciepła do kwoty 53 000 zł na jednego podatnika. Trzecią opcją są regionalne programy Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW), które okresowo otwierają nabory pożyczek preferencyjnych lub dotacji dla MŚP na inwestycje w efektywność energetyczną – warunki i kwoty różnią się w zależności od województwa i aktualnego naboru.

Podsumowując: MŚP w branży energetycznej mają do dyspozycji trzy główne mechanizmy – PARP Zielone Rekomendacje (kompetencje i doradztwo), ulgę termomodernizacyjną (do 53 000 zł odliczenia od PIT) oraz programy WFOŚiGW (pożyczki i dotacje regionalne). Bezpośrednie programy dotacyjne typu Mój Prąd pozostają niedostępne dla podmiotów gospodarczych – firma musi szukać finansowania w dedykowanych instrumentach dla przedsiębiorców.