1 mw / megawat, prog koncesyjny URE

1 MW (megawat) to jednostka mocy równa 1 000 kW – tyle energii elektrycznej w danym momencie może wyprodukować np. średniej wielkości farma fotowoltaiczna lub pojedyncza turbina wiatrowa. Moc zainstalowana elektryczna wyrażona w megawatach określa maksymalną zdolność produkcyjną źródła energii w warunkach znamionowych. W aukcjach OZE rozstrzygniętych przez URE w 2025 r. projekty fotowoltaiczne i wiatrowe o mocy nie większej niż 1 MW uzyskały łącznie ok. 47,7 MW mocy zainstalowanej.

W polskim prawie energetycznym 1 MW to próg rozgraniczający dwa reżimy regulacyjne. Instalacja OZE o mocy poniżej 1 MW kwalifikuje się jako mała instalacja – wystarczy wpis do rejestru prowadzonego przez Prezesa URE. Powyżej 1 MW wytwórca musi uzyskać koncesję URE na wytwarzanie energii elektrycznej, co oznacza dłuższą procedurę, wyższe wymagania formalne i stały nadzór regulatora. Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę deregulacyjną dla OZE, która miała podnieść ten próg koncesyjny z 1 MW do 5 MW – uzasadniając decyzję obawą przed brakiem kontroli nad instalacjami w przedziale 1-5 MW.

Próg 1 MW pojawia się też w przepisach dotyczących biogazowni. Nowa propozycja ustawy wiatrakowej umożliwia budowę biogazowni o mocy powyżej 1 MW na podstawie uchwały gminy, bez konieczności uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei w systemie aukcyjnym OZE instalacje do 1 MW i powyżej 1 MW startują w osobnych koszykach aukcyjnych – to ma znaczenie przy kalkulacji ceny referencyjnej i maksymalnych kosztów kwalifikowanych w przeliczeniu na 1 MW mocy zainstalowanej elektrycznej.

Dla właściciela MŚP planującego inwestycję w OZE próg 1 MW to punkt decyzyjny: poniżej niego procedura jest prostsza i tańsza (rejestr małych instalacji), powyżej – rośnie koszt obsługi regulacyjnej, ale otwierają się większe aukcje OZE z budżetami liczonymi w miliardach złotych. W tegorocznych aukcjach do rozdysponowania jest 75,9 TWh zielonej energii o wartości ponad 31 mld zł.

Próg 1 MW mocy zainstalowanej wyznacza w polskim prawie energetycznym granicę między uproszczoną a pełną ścieżką administracyjną dla inwestora OZE. Instalacja do 1 MW wymaga jedynie wpisu do rejestru wytwórców prowadzonego przez URE – procedura trwa do 21 dni, a opłata rejestrowa jest symboliczna. Powyżej tego progu inwestor musi uzyskać koncesję na wytwarzanie energii, co oznacza postępowanie trwające od kilku do kilkunastu miesięcy, złożoną dokumentację techniczną i finansową oraz opłatę koncesyjną zależną od mocy. W aukcjach OZE próg 1 MW również rozdziela koszyki – w rozstrzygniętej aukcji AZ/6/2025 dla instalacji wiatrowych i fotowoltaicznych o mocy do 1 MW zwycięskie oferty objęły łączną moc ok. 47,7 MW.

Różnica w procedurze przekłada się bezpośrednio na ekonomikę projektu. Dla biogazowni czy małej farmy fotowoltaicznej o mocy 0,9 MW wpis do rejestru pozwala uruchomić produkcję energii w ciągu miesiąca od złożenia wniosku. Instalacja o mocy 1,2 MW – przy identycznej technologii – wymaga koncesji, co wydłuża harmonogram inwestycji o 3-6 miesięcy i generuje dodatkowe koszty doradztwa prawnego. Dlatego wielu inwestorów celowo projektuje instalacje tuż poniżej progu 1 MW, by uniknąć koncesyjnej ścieżki.

Rząd planował podniesienie progu koncesyjnego z 1 MW do 5 MW w ramach ustawy deregulacyjnej dla OZE. Zmiana miała objąć przede wszystkim małe i średnie instalacje fotowoltaiczne oraz biogazownie – takie jak projekty wspierane w programie Energia dla Wsi, gdzie złożono 57 wniosków o łącznej wartości 383,8 mln zł, z czego 55 dotyczyło budowy biogazowni. Prezydent Karol Nawrocki zawetował tę ustawę, uzasadniając decyzję obawą przed „samowolką” przy podniesieniu progu z 1 MW do 5 MW. Do czasu ewentualnego ponownego procedowania ustawy próg koncesyjny pozostaje na poziomie 1 MW, a inwestorzy MŚP muszą kalkulować, czy dodatkowa moc powyżej tego progu uzasadnia wielomiesięczną procedurę koncesyjną.

1 MW mocy zainstalowanej w fotowoltaice to skala, którą najłatwiej zrozumieć przez aukcje OZE. W rozstrzygniętej w 2025 r. aukcji AZ/6/2025 – przeznaczonej dla instalacji słonecznych i wiatrowych o mocy do 1 MW – zwycięskie oferty objęły projekty o łącznej mocy ok. 47,7 MW. To kilkadziesiąt farm, z których każda mieści się na kilku hektarach gruntu i może zasilać lokalną sieć dystrybucyjną bez konieczności budowy nowej infrastruktury przesyłowej.

Skala inwestycji w instalacje do 1 MW najlepiej widoczna jest w systemie aukcyjnym. W tegorocznych aukcjach OZE do rozdysponowania przeznaczono 75,9 TWh zielonej energii o wartości ponad 31 mld zł, z czego ponad połowa – 43,5 TWh za prawie 13 mld zł – trafiła do projektów opartych na energii słonecznej i wiatrowej na lądzie. Dla właściciela MŚP o rocznym zużyciu 20-50 MWh farma 1 MW to wielokrotność własnego zapotrzebowania – stąd instalacje tej wielkości funkcjonują głównie jako projekty inwestycyjne sprzedające energię do sieci, a nie jako źródła na potrzeby własne pojedynczej firmy.

Praktyczna wartość progu 1 MW dla przedsiębiorcy polega na tym, że wyznacza on górną granicę uproszczonej ścieżki inwestycyjnej. Poniżej tego progu nie trzeba uzyskiwać koncesji URE – wystarczy wpis do rejestru wytwórców. Powyżej 1 MW rośnie nie tylko formalność, ale i CAPEX oraz czas realizacji. Prezydent zawetował ustawę deregulacyjną, która miała podnieść próg koncesyjny z 1 MW do 5 MW, uzasadniając to obawą przed brakiem nadzoru nad większymi instalacjami. W efekcie granica 1 MW pozostaje aktualnym punktem odniesienia dla każdego, kto planuje inwestycję w OZE.